Hỗ trợ : mileytran121191@gmail.com

Tình yêu đặc biệt của những người công nhân quét rác

Dọn rác thâu đêm giao thừa

Cuộc đời người công nhân thiên nhiên và môi trường, gắn bó với rác, mưu sinh từ rác, những đồng lương rất ít từ việc làm quét rác không chỉ cho họ một nguồn sống mà còn đem lại cho họ những thành công xuất sắc nhất định nếu bản thân họ biết phấn đấu và góp sức cho nghề. Giờ đã 46 tuổi, chị Hoàng Thị Bích Hạnh – Phó quản trị Công đoàn Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Thành Phố Hà Nội đã có gần 30 năm gắn bó với nghề quét rác. Năm 1992, khi vừa tròn 19, sau khi không đậu ĐH, chị Hạnh được mẹ xin cho vào làm tại công ty môi trường tự nhiên.

Ngày đó, trong con mắt và ánh nhìn của mọi người, công việc này nó có phần rẻ rúng và khinh thường lắm như cái tên Công ty Vệ sinh vậy. Sau này việc thay đổi tên gọi thành Công ty Môi trường – Đô thị cũng khiến những người công nhân tự tin hơn khi nói về nơi mình làm việc. 

Tình yêu đặc biệt của những người công nhân quét rác ảnh 1
Chị Hoàng Thị Bích Hạnh – Phó Chủ tịch Công đoàn Cty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội

Thời đó, công nhân môi trường khi đó đa số là những lao động nghèo, trình độ thấp, bất đắc dĩ phải chọn nghề này. “Đến thế hệ về sau này, thế hệ bây giờ, phần lớn công nhân có trình độ cấp 3 trở nên, nhiều bạn có trình độ trung cấp, cao đẳng nhưng vẫn vào đây làm”, chị Hạnh cho biết. 

Nhớ lại những ngày đầu trở thành công nhân quét rác, chị Hạnh chỉ in trong đầu hai chữ “ tủi thân ”. Ngày ấy cô gái nhỏ bé, trắng trẻo, xinh xắn, nhà nội thành của thành phố TP. Hà Nội lầm lũi đẩy chiếc xe gom rác to gấp đôi, gấp 3 người khiến nhiều đêm chị Hạnh về ôm gối khóc một mình. “ Cảm xúc những ngày tiên phong đi làm của chị tủi thân lắm em ạ ! Vô cùng tủi thân ! Ngày ấy đi gom rác chưa có bảo lãnh lao động như giờ đây, chưa có mũ bảo lãnh, mà chị đội nón, buộc cái khăn mùi xoa vào quai nón đi quét, vừa là ngăn mùi, vừa là che mặt. Ngày ấy vỉa lại không phải vỉa khô như giờ đây, mà toàn là lòng đường và mép cống, chị cầm cái cán chổi dài 2 m, quét không quen chỉ chực nhao đầu xuống cống. Lúc đó bởi mình chưa biết nên quét sai kỹ thuật ”. “ Cộng với đó, việc lần tiên phong những mùi hôi thối của rác xộc lên mũi khiến chị nhiều lần nôn ọe. Những túi rác đầy nước, ướt sũng khiến mình ghê sợ nhưng vẫn phải thu gom. Mỗi lần thu gom rác xong, tới giờ nghỉ ngơi, mình không dám ngồi gần chỗ người khác. Vì người mình khi đó toàn mùi mồ hôi, mùi rác lẫn vào nhau thì ai mà chịu cho được. Bởi vậy những lúc nghỉ ngơi thường chỉ có mấy anh chị em công nhân với nhau tìm chỗ ngồi riêng không liên quan gì đến nhau ăn cơm, trò chuyện với nhau thôi ”, chị Hạnh buồn thiu nhớ lại. Nỗi mặc cảm mình chỉ là công nhân quét rác, trong khi bạn hữu đều có việc làm rảnh rỗi, sang trọng và quý phái nên thời hạn đầu chị Hạnh giấu bè bạn về việc làm của mình và tránh gặp mọi người. Bạn bè hỏi về việc làm chị đều tránh mặt. Việc chị Hạnh trở thành công nhân quét rác chỉ có mẹ chị ủng hộ. Còn bố chị phản đối nóng bức chỉ vì thương con gái khó khăn vất vả và lo cho con làm cái nghề “ tận cùng của xã hội ” sẽ khó lấy được chồng. Vì cách đây gần 30 năm, nghề này bị người dân coi thường và mặc định là nghề thấp hèn trong xã hội cùng với đó là lương thấp, khó khăn vất vả. Dù bắt đầu mặc cảm về nghề nghiệp không sang chảnh nhưng rồi thấy việc làm cho thu nhập không thay đổi, quy trình thao tác được tham gia những hoạt động giải trí Đoàn thể của công ty, ý thức chị Hạnh trở nên vui tươi, tự do và mê hồn với việc làm của mình. “ Tháng lương tiên phong chị để đành dành tiền mua một chiếc đồng hồ đeo tay cho mái ấm gia đình. Chiếc đồng hồ đeo tay những năm 90 hãy còn quý lắm. Thấy vậy, bố chị cũng tự do hơn nhưng chị biết, sâu thẳm trong ông thực sự thương con gái ”, chị Hạnh rưng rưng nhớ lại. Sau này khi có tình nhân, người mà sau này trở thành chồng chị, suôn sẻ anh là người đồng cảm cho việc làm của chị. “ Chị vô cùng như mong muốn khi anh yêu chị và yêu luôn cả việc làm của chị. Công việc của chị khi đó phải làm ca đêm nhiều, anh thì làm giờ hành chính nên thời hạn hai người gặp nhau rất ít. Những buổi tối hẹn hò của hai đứa là anh đẩy xe rác đi trước, chị cầm chổi quét rác đằng sau. Xong việc hai đứa lại đưa nhau đi ăn bát phở, bát bún rồi về ” – chị Hạnh san sẻ. “ Chị nhớ có năm, đêm 30 Tết chị phải làm tăng ca, anh đến đón chị rồi cùng làm với chị luôn. Trời mùa đông mà khi dọn hết rác suốt hai quãng đường và chuyển lên xe thì chiếc áo của anh ấy cũng đẫm mồ hôi. Hai đứa xong việc cũng là 2 h sáng ngày mùng 1 Tết ”, chị Hạnh xúc động nhớ lại.

Tình yêu của những người công nhân môi trường nó cũng đặc biệt như chính công việc mà họ đang làm. Nó là một thứ tình yêu khó khăn, kỳ lạ nhưng lại khiến người ta “say”. Bởi mỗi khi thấy con đường sạch sẽ, cũng giống như yêu nhau lâu ngày mà gặp được người thương vậy. Người ta yêu công việc quét rác bởi công việc đó mang lại lợi ích cho cộng đồng. 

Mất ăn mất ngủ vì lo phơi nhiễm

Gần 30 năm trong nghề, chị Hạnh nếm trải đủ hết những nỗi đắng cay trong nghề. Chị Hạnh còn nhớ như in lần thu gom rác trên con đường Ngô Thì Nhậm, trong đống rác hoạt động và sinh hoạt có một túi bóng đen, do chưa có kinh nghiệm tay nghề và không biết chị Hạnh vô tư lấy tay xách túi rác bỏ lên thùng. Nhưng không may, bên trong bọc túi đen đó có kim tiêm và nó đã đâm vào tay chị. “ Sợ hãi, hoảng loạn là những xúc cảm tiên phong của chị. Khi đó chị hấp tấp vội vàng cởi găng tay nặn máu ra vì tin rằng việc đó sẽ giảm tỉ lệ gặp phải những bệnh lây nhiễm. Sau đó chị phải đến bệnh viện da liễu kiểm tra nhưng trong thời hạn 3 tháng phơi nhiễm thì chưa có hiệu quả chính thức. Ba tháng đấy so với chị nó là âm ti bởi 3 mất ăn mất ngủ, tâm ý lo ngại. Sau 3 tháng chị có hiệu quả âm tính thì gánh nặng mới được trút bỏ ”, chị kể.

Tình yêu đặc biệt của những người công nhân quét rác ảnh 2
Tranh thủ chợp mắt lúc giữa ca… 

Đó là một trong những tai nạn nghề nghiệp mà đa phần người công nhân lao động môi trường đều gặp phải. Việc những mảnh sành, mảnh thủy tinh, kim tiêm… đâm và làm rách tay đã trở thành việc bình thường với người công nhân quét rác. “Ngay khi làm nghề này là các chị đã phải chấp nhận những rủi ro đó rồi”, chị Hạnh thủ thỉ. Việc người dân có ý thức kém trong việc phân loại rác thải đã làm tăng nguy cơ tiềm ẩn tai nạn lao động đáng tiếc cho những người công nhân môi trường.

Ngoài ra những vụ công nhân thiên nhiên và môi trường bị xe “ điên ” tông phải cũng không hề hiếm. Là cán bộ công đoàn nên chị Hạnh rành rẽ không ít trường hợp, như anh Nguyễn Đức Cường ( sinh năm 1964 ) đã có 15 – 16 năm trong nghề, vào tháng 7/2016, khi làm xong anh vào khóa hòm đồ trên vỉa hè thị bị 1 chiếc taxi lao nhanh đâm thẳng vào người. Anh Cường suôn sẻ sống sót nhưng lúc bấy giờ anh bị tổn thương đến 85 % sức khỏe thể chất. Anh Cường hiện đang phải sống thực vật. Hàng ngày, vợ anh cũng là một công nhân môi trường tự nhiên phải bơm cháo qua ống xông. Gia đình anh Cường có thực trạng vô cùng khó khăn vất vả khi cả nhà 8 người phải sống trong ngôi nhà chật hẹp. Mẹ anh Cường năm nay cũng đã hơn 80 tuổi, thế cho nên đời sống kinh tế tài chính phải phụ thuộc vào hết vào người vợ của anh với mức lương công nhân quét rác rất ít. Đây là thực trạng đặc biệt quan trọng mà năm nào công đoàn của công ty cũng ưu tiên thăm hỏi động viên, tương hỗ.

Trở thành công nhân quét rác – không đơn giản!

Nghề nào cũng vậy, nếu muốn làm tốt, làm giỏi thì đều phải học hỏi và nghề quét rác cũng không ngoại lệ. Những “phu rác” cả đời ngụp lặn trong mùi hôi thối của rác, dẫu nhiều người nghĩ đây chỉ là nghề dành cho những người ít học và kém cỏi. Nhưng không phải, quét rác cũng là một nghề đầy gian nan và thử thách, nó cũng có những yêu cầu riêng đối với người công nhân. Và những yêu cầu đó cũng không phải đơn giản, ai cũng làm được. 

Đơn cử như việc đẩy một xe rác, cầm chổi quét, những tưởng chúng đơn thuần nhưng toàn bộ đều phải có quy trình tiến độ để đạt hiệu suất cao cao nhất. Chẳng hạn như việc đẩy thùng rác, những công nhân sẽ được giảng dạy đẩy thùng rác cách vỉa hè 20 cm, chổi xẻng để bên phải. Đối với xe gom rác không được tập trung quá 3-5 xe tại những ngã 3, ngã 4, đi bên phải đường, không chất rác quá 20 cm gây khuất tầm nhìn gây nguy khốn cho cả mình và người đi đường.

Tình yêu đặc biệt của những người công nhân quét rác ảnh 3
Công việc của người công nhân môi trường luôn tiềm ẩn nguy cơ phơi nhiễm 

Công nhân mới vào phải học một lớp huấn luyện lao động. Sau khi học xong thì phải có bài thu hoạch, đạt được yêu cầu mới ký hợp đồng lao động. Hàng năm công ty đều có các lớp huấn luyện an toàn lao động cho lao động và cán bộ trực tiếp làm vệ sinh theo từng theo Bộ luật Lao động. 

“ Công nhân thiên nhiên và môi trường những chị chỉ mong mọi người có ý thức giữ gìn vệ sinh. Bởi mọi người có ý thức giữ gìn vệ sinh, không xả rác bừa bãi đã giảm bớt cho bọn chị rất nhiều khó khăn vất vả. Hãy cùng chung tay bảo vệ môi trường tự nhiên. Và đặc biệt quan trọng, mọi người hãy bỏ những ánh nhìn miệt thị rằng công nhân môi trường tự nhiên chỉ là người rác rưởi. Hãy trân trọng những người làm nghề quét rác như những chị ”, chị Hạnh gửi gắm nguyện vọng.

Chuyên mục

Đăng ký nhận bản tin từ chúng tôi